acrylverf

restauratie en conservering van acrylverf schilderij maart 2015

Acrylverf. ‘Etende mensen’ is een wandschildering uit 1969, geschilderd met acrylverf en oliestift door Lucebert in opdracht van de Erasmus Universiteit te Rotterdam voor de mensa van het nieuwe gebouw. Dat is ook goed te zien aan de voorstelling van grijnzende en etende mensen maar ook aan het schoolbordje dat op het linker deel is gemonteerd. Daar kon de kok de daghap op schrijven!  Nu hangt het 300x600cm grote werk in gang A gebouw, van de Erasmus Universiteit aan de Burgemeester Oudlaan 50, Rotterdam.

De beheerders van de kunstcollectie EUR startte in juli 2013 met een inventarisatie van de condities van het kunstwerk. ‘Etende mensen’ van Lucebert is een belangrijk werk in hun collectie. Drie restauratie ateliers werden uitgenodigd voor het opstellen van een conditierapport en conservering en restauratie voorstel waaronder Restauratieatelier Marjan de Visser. In januari 2015 kreeg Marjan de Visser de opdrachtbevestiging. De werkzaamheden duren twee weken en worden uitgevoerd door Marjan de Visser en Amelie Schwark.

Iedereen is vrij om week 13 (2015) te komen kijken naar de restauratie en conservering door Marjan de Visser en Amelie Schwark.

Voor de reiniging van de acrylverf wordt iedere kleur gemeten op zuurtegraad en geleidbaarheid. Maar goed ook want in dit acrylverf schilderij blijkt dat iedere kleur een andere waarden te hebben. Dus mengen we voor iedere kleur een ander reinigingsmengsel. Zo kunnen we veilige 46 jaar vuil verwijderen. Voordat we starten beoordelen we de resultaten van onze reinigingstesten onder de Dino-lite microscoop bij 60x en 200x vergroting en vergelijken die met de foto van voor de behandeling.

acrylverf reiniging

acrylverf reiniging

We gebruiken zowel de reinigingsets van The Modular Cleaning Program als van de CAPS workshop. Marjan de Visser heeft les gehad in het gebruik van deze twee aan elkaar verwant zijnde reinigingstechnieken die speciaal zijn ontwikkeld voor acrylverf. Zie hiervoor de links naar de workshops over acrylverf reiniging The Modular Cleaning Program door Chris Stravoudis en de CAPS workhop speciaal ontwikkeld voor acrylverf schilderijen door The Getty Conservation Institute, de Tate Modern en The Canadian Conservation Institute.

Acrylverf is een relatief jonge verf die in de jaren 60 van de 20e eeuw werd ontwikkeld in Amerika en eind jaren 60 ook in Nederland werd gebruikt door kunstenaars. Lucebert was er vroeg bij. En wij ook, want door deze reinigingstechnieken toe te passen op deze wandschildering laten we na conservering een gezond verfoppervlak achter.

 

Restauratie van een wandschildering door Wally Elenbaas

een historisch beeld

Het schip de SS Rotterdam, staat bol van de kunst. Overal beelden, tapijten, intarsia (inlegwerk in hout) en wandschilderingen.

Wally Elenbaas was een van de kunstenaars die bij de bouw van het schip hiervoor werd gevraagd. Hij schilderde onder andere een Wandschildering in de ‘Tropical bar’. Helaas is in de afgelopen twee jaar dat de bar voor horeca wordt gebruikt de schildering bespat en bekrast.
Om te voorkomen dat het werk verder zou beschadigen is vorig jaar (2011) door de vrienden van het stoomschip een stootrand aangebracht. Nu was aan mij de opdracht om de schades te herstellen en de nieuw staat te documenteren.  Nieuwe schades kunnen op deze manier worden gemonitord.
schade aan de vernislaag
na herstellen
Lenka
Marjan

MCP mixing surfactant: Sodium Deoxycholic acid

Sodium Deoxycholate acid is a surfactant (detergent) that can be used as a component for both cleaning and removal of old varnish and is part of my MCP set (Modular Cleaning Programme). I love mixing this surfactant that consist of the components Deoxycholate acid and Sodium hydroxide 10%. During the process it goes through various stages that look wonderful. You need patience for it but you will be rewarded. It starts with adding the white powdery deoxycholic acid in demineralised water, slowly wetting the powder on the stirring plate. A creamy white substance is formed. Sodium Hydroxide 10% is added and the following hours a slimy substance is formed. But finally the acid is solved and the solution is cleared!
adding DOA in demiwater
stir well with patience
adding NaOH
the last stage: it becomes transparent

 

  Properties of Sodium deoxycholic acid:

  • Alternative Names: Sodium deoxycholic acid; deoxycholate, sodium salt
  • Chemical Name: 3, 12-α-Dihydroxy-5β-cholan-24-oic acid, monosodium salt
  • Molecular Weight: 414.6g
  • Detergent Class: Ionic (anionic)
  • Aggregation Number: 5 (average)
  • Micelle Molecular Weight: 2000g (average)
  • Critical Micelle Concentration (CMC): 2 to 6mM (0.083 to 0.249%, w/v)
  • Cloud Point: Unknown
  • Dialyzable: Yes

Modular Cleaning Programme in practice

Recently a colleague, Judith Bohan who is an interior conservator, called for help. She is working on a project at Haarlem Station. Here the third class waiting room is to be conserved. I was asked for my expertise on cleaning and removing old yellowed and cracked varnish on the beams. I did tests using my Modular Cleaning Programme. In less than two hours we had tested both cleaning and removal and knew what were the best steps to take. We could do a great job, in removing varnish  without damaging the red band. My newest challenge is to calculate how much mixture we need.
testing

final result by Judith Bohan

Modular Cleaning Program practical cours by Chris Stavroudis

After the theoretical part of September 1 and 2 (see publication below’, 16 restorers of all disciplines came together at the SRAL in Maastricht, to learn how the MCP programme works in practice. Kate Bangerter and Marjan de Visser took their home/made MCP kit and tested it on the spot with the aid of Chris.

Besides that we all made new mixtures to make a kit for everybody. It was a hard working four days….in which we got divided in groups and mixed the five orthogonal components. They are water, pH buffer, chelating agent, surfactant and gelling agent. Besides that we mixed a solvent set and a Pemulen set.
During the workshop we tested the system of the set, and discussed the results.
We all went home with our own sets and can get started.
I was exhausted but satisfied, right now I already feel very confident with this method. I helps you in speeding up cleaning tests and making the recipe you chose, in every amount you want.

All restorers togehter. Chris is at the back row right behind Marjan in the blue-white stripe shirt.
putting the mixture in bottels and label them…
 

The Modular Cleaning Program (MCP) lecture by Chris Stavroudis, September 2011 Amsterdam


For the Aqueous Cleaning Method byRichard Wolbers,painting restorer Stravoudis developed a computerized Modular Cleaning Program (MCP) to make the method efficient and accessible.
On the first and second of September Chris gave lectures on how to use the computer program and the aqueous chemistry.
Next week a small group of restorers of different disciplines will start
making their own MCP cleaning test sets and take the first steps in using it.
Kate Bangerter and Marjan de Visser are participating.
Chris Stavroudis explains the MCP, September 2, 2011
To be continued…

mengen van de MCP testset

Kate aan het mengen

Het mengen gaat niet over rozen, blijkt de Natriumhydroxide niet van een juiste % te zijn. Verder gaat het erg langzaam, maar er moeten ook per set 29 mengsels gemaakt worden, voor het reinigen van vuil op verf en vernislagen en voor het oplossen van verouderde en vergeelde vernislagen.

Posted in MCP